oleh Nadia Shahira Amiruddin dan Mimi Baijura
Satu lagi pencapaian membanggakan dalam bidang inovasi pendidikan awal kanak-kanak apabila pasukan inovasi yang terdiri daripada lima orang ahli berjaya meraih Bronze Award menerusi projek inovasi Eco Shield dalam Festival of Teaching and Learning Ideas (FoTLI) 2026. Pengiktirafan ini diberikan pada 14 Oktober 2026 menerusi festival yang bertemakan “Catalysing Ideas, Creating Impact” atau “Mencetus Idea, Mencipta Impak”.
Kejayaan ini merupakan hasil usaha kolaboratif Mimi Baijura binti Mohd Yusuff, Dr. Nadia Shahira binti Amiruddin, Nurizzatul Syamira binti Shamsul, Norelme binti Mokhtar dan Rabi’atul Adawiyyah binti Ali dalam membangunkan inovasi yang menghubungkan pengalaman pembelajaran autentik, penerokaan persekitaran sebenar dan penggunaan teknologi digital dalam pendidikan awal kanak-kanak.
Festival FoTLI 2026 dianjurkan dan disokong oleh Centre for Fundamental and Continuing Education (PPAL), Universiti Malaysia Terengganu (UMT), MELTA Malaysia dan Oxford Eduvision Sdn. Bhd. Festival ini menjadi platform untuk mengetengahkan idea, pendekatan dan inovasi dalam pengajaran dan pembelajaran yang berpotensi memberikan impak positif kepada amalan pendidikan.
Pencapaian Eco Shield memperlihatkan potensi inovasi yang berasaskan persoalan dan pengalaman sebenar kanak-kanak dalam membina pembelajaran yang lebih bermakna. Melalui penerokaan isu serangga dalam persekitaran mereka, kanak-kanak bukan sahaja berpeluang membina pengetahuan baharu, malah didorong untuk bertanya soalan, menjalankan penyiasatan, membuat pemerhatian dan menghasilkan produk berdasarkan pengalaman pembelajaran yang dilalui.
Eco Shield merupakan inovasi yang dibangunkan melalui pelaksanaan pendekatan projek bersama kanak-kanak berusia lima tahun. Idea projek ini tercetus daripada rasa ingin tahu, minat dan persoalan kanak-kanak yang timbul semasa mereka meneroka persekitaran sebenar.
Keistimewaan pendekatan ini terletak pada proses pembelajaran yang bermula daripada suara dan rasa ingin tahu kanak-kanak. Persoalan yang kelihatan mudah dalam kehidupan seharian dapat dikembangkan menjadi pengalaman pembelajaran yang melibatkan kemahiran berfikir, membuat pemerhatian, mengumpulkan maklumat dan menyelesaikan masalah.
Salah satu keunikan utama Eco Shield ialah integrasi teknologi kecerdasan buatan (Artificial Intelligence, AI) melalui penggunaan aplikasi Google Lens. Teknologi ini digunakan untuk membantu kanak-kanak mengenal pasti bahan secara visual menggunakan peranti digital, sekali gus menghubungkan objek sebenar yang diterokai dengan maklumat yang tersedia secara digital.
Penggunaan Google Lens memperkenalkan kanak-kanak kepada pengalaman pembelajaran yang menggabungkan penerokaan fizikal dengan teknologi. Melalui bimbingan pendidik, kanak-kanak dapat memerhatikan sesuatu objek, mengemukakan persoalan dan menggunakan teknologi sebagai salah satu sumber untuk mencari maklumat berkaitan.
Integrasi AI dalam Eco Shield juga memperlihatkan potensi pendidikan awal kanak-kanak untuk memanfaatkan teknologi digital secara bersesuaian dengan perkembangan dan keperluan kanak-kanak. Melalui pengalaman yang dirancang, kanak-kanak berpeluang membina asas literasi digital sambil mengembangkan kemahiran inkuiri dan pemikiran kritis.
Penghasilan Eco Shield memperlihatkan bagaimana pembelajaran berasaskan projek dapat menghubungkan pengetahuan dengan tindakan. Kanak-kanak tidak hanya mempelajari fakta berkaitan serangga, tetapi turut melalui proses meneroka masalah, berbincang tentang kemungkinan penyelesaian dan menghasilkan produk sebagai hasil projek.
Pendekatan ini memberikan penekanan kepada kreativiti, penyelesaian masalah dan pembelajaran secara aktif. Pada masa yang sama, penggunaan bahan semula jadi mengetengahkan alternatif yang lebih mesra alam dalam usaha meneroka idea berkaitan serangga dan persekitaran.
Pengalaman menggunakan teknologi digital pula memperkenalkan kanak-kanak kepada potensi penggunaan AI sebagai alat sokongan pembelajaran. Dengan bimbingan pendidik, teknologi dapat digunakan secara bertujuan untuk memperluas penerokaan dan menggalakkan kanak-kanak mencari jawapan kepada persoalan yang timbul semasa aktiviti pembelajaran.
Gabungan pendekatan projek, penerokaan persekitaran dan teknologi digital menjadikan Eco Shield satu contoh bagaimana pengalaman pembelajaran boleh dirancang secara bersepadu. Pendekatan ini juga memberikan ruang kepada pendidik untuk menghubungkan pembelajaran sains dengan perkembangan bahasa, kemahiran sosial, kreativiti dan kesedaran terhadap alam sekitar.
Dari perspektif kelestarian, Eco Shield membawa mesej tentang kepentingan menjaga kesihatan, menggunakan sumber secara bertanggungjawab dan memelihara alam sekitar. Kanak-kanak diperkenalkan kepada isu yang dekat dengan kehidupan mereka, kemudian dibimbing untuk meneroka kemungkinan tindakan yang boleh diambil bagi memahami dan menangani isu tersebut.
Inovasi ini mempunyai perkaitan dengan Matlamat Pembangunan Mampan atau Sustainable Development Goals (SDG), khususnya SDG 3: Kesihatan Baik dan Kesejahteraan, SDG 4: Pendidikan Berkualiti, SDG 12: Penggunaan dan Pengeluaran yang Bertanggungjawab, serta SDG 15: Kehidupan di Darat.
SDG 3 diketengahkan melalui penerokaan isu berkaitan serangga, kesihatan dan persekitaran. SDG 4 pula berkaitan dengan usaha menyediakan pengalaman pembelajaran yang bermakna dan berkualiti kepada kanak-kanak. Penggunaan bahan semula jadi sebagai sumber inovasi mempunyai hubungan dengan aspirasi SDG 12, manakala penerokaan serangga dan habitatnya berkait dengan kesedaran terhadap kepentingan kehidupan di darat seperti yang digariskan dalam SDG 15.
Selain itu, projek ini selari dengan prinsip Education for Sustainable Development (ESD), yang menggalakkan pembelajaran berorientasikan kelestarian, tanggungjawab sosial dan penjagaan alam sekitar.
Kejayaan ini turut memperlihatkan bahawa inovasi dalam pendidikan tidak semestinya bermula dengan teknologi yang kompleks atau peralatan yang mahal. Sebaliknya, inovasi boleh tercetus daripada persoalan mudah yang dikemukakan oleh kanak-kanak, kemudian dikembangkan melalui perancangan pedagogi yang bersesuaian, sumber pembelajaran autentik dan bimbingan pendidik.
Selaras dengan tema FoTLI 2026, “Catalysing Ideas, Creating Impact”, Eco Shield membawa mesej bahawa idea yang bermakna boleh bermula daripada rasa ingin tahu seorang kanak-kanak. Dengan bimbingan yang tepat, pengalaman pembelajaran yang autentik dan penggunaan teknologi secara bertujuan, idea tersebut berpotensi berkembang menjadi pengalaman yang memperkaya pembelajaran serta memupuk kesedaran terhadap tanggungjawab menjaga kesihatan dan alam sekitar.