Oleh: Nursyazwani Ismail
SHAH ALAM, 12 November 2026 – Tadika Bitara NCDRC, Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI) telah mengadakan satu lawatan pendidikan ke Laman Herba, Taman Botani Shah Alam, Selangor pada Khamis, 12 November 2026. Lawatan ini merupakan salah satu inisiatif pembelajaran berasaskan pengalaman yang memberikan peluang kepada kanak-kanak untuk meneroka alam semula jadi, khususnya dunia tumbuh-tumbuhan herba serta kepentingannya dalam kehidupan seharian.
Lawatan pendidikan ini bukan sekadar aktiviti luar bilik darjah, malah menjadi platform untuk memperkenalkan konsep Education for Sustainable Development (ESD) atau Pendidikan untuk Pembangunan Lestari dalam pendidikan awal kanak-kanak. Pendekatan ini bertujuan menyemai kesedaran, pengetahuan, nilai dan sikap bertanggungjawab terhadap alam sekitar sejak peringkat awal perkembangan. Melalui pengalaman secara langsung, kanak-kanak didedahkan kepada kepentingan menjaga keseimbangan ekosistem, menghargai biodiversiti serta menggunakan sumber alam secara berhemah dan lestari.
Sepanjang lawatan, kanak-kanak berpeluang mengenali pelbagai jenis tumbuhan herba yang mempunyai ciri, aroma, bentuk dan kegunaan yang berbeza. Antaranya ialah tumbuhan herba yang sering digunakan dalam masakan, minuman dan amalan penjagaan diri secara tradisional. Pendedahan ini membantu kanak-kanak memahami bahawa tumbuh-tumbuhan bukan sahaja berfungsi sebagai penghias landskap, malah mempunyai pelbagai manfaat dalam kehidupan manusia.
Menariknya, penerokaan di Laman Herba turut membuka ruang kepada kanak-kanak untuk mengemukakan pelbagai persoalan berdasarkan pemerhatian dan rasa ingin tahu mereka. Antaranya, mengapakah daun herba mempunyai bau yang berbeza? Mengapakah sesetengah herba digunakan dalam masakan? Bagaimanakah tumbuhan herba membesar? Mengapakah kita perlu menanam dan menjaga tumbuh-tumbuhan? Persoalan-persoalan sebegini menjadi pencetus kepada proses pembelajaran yang lebih bermakna apabila kanak-kanak diberi peluang untuk memerhati, menyentuh dengan bimbingan, menghidu dan meneroka persekitaran secara aktif.
Selain itu, pengenalan kepada herba turut membuka peluang untuk kanak-kanak memahami hubungan antara alam semula jadi dengan kehidupan manusia. Tumbuhan herba seperti serai, pandan, kunyit, halia, daun kesum dan pelbagai lagi tumbuhan tempatan mempunyai nilai tersendiri dalam budaya, pemakanan dan kehidupan masyarakat. Pengetahuan tentang herba juga merupakan sebahagian daripada warisan ilmu tempatan yang wajar diperkenalkan dan diwariskan kepada generasi muda. Melalui pendedahan ini, kanak-kanak dapat menghargai kekayaan sumber tumbuhan tempatan serta memahami kepentingan memelihara khazanah alam untuk generasi akan datang.
Dari perspektif ESD, penerokaan herba turut menggalakkan kanak-kanak memahami konsep kelestarian melalui perkara yang dekat dengan kehidupan mereka. Mereka mula mengenali bahawa tumbuhan memerlukan air, cahaya matahari, udara dan tanah yang sesuai untuk terus hidup. Mereka juga dapat memahami bahawa tindakan mudah seperti menyiram pokok, tidak memetik tumbuhan sesuka hati, tidak merosakkan tanaman dan menjaga kebersihan persekitaran merupakan amalan kecil yang menyumbang kepada kelestarian alam sekitar.
Pendekatan ini secara tidak langsung menyokong pembentukan nilai dan sikap positif seperti menghargai alam, bertanggungjawab, bekerjasama, bersabar serta mempunyai rasa kasih terhadap hidupan lain. Kanak-kanak juga mula memahami bahawa sumber alam perlu digunakan secara bijaksana dan tidak boleh dibazirkan. Inilah asas penting dalam membentuk generasi yang bukan sahaja mempunyai pengetahuan tentang alam sekitar, malah mempunyai kesedaran untuk bertindak demi kesejahteraan bersama.
Pengalaman pembelajaran di luar bilik darjah ini turut merangsang perkembangan kemahiran saintifik awal kanak-kanak melalui aktiviti pemerhatian, perbandingan, penerokaan deria, komunikasi dan pemikiran kritis. Mereka berpeluang menghubungkan pengetahuan sedia ada dengan pengalaman baharu, sekali gus menjadikan proses pembelajaran lebih menyeronokkan, kontekstual dan dekat dengan kehidupan sebenar.
Secara keseluruhannya, lawatan pendidikan ke Laman Herba, Taman Botani Shah Alam memberikan pengalaman pembelajaran yang bermakna dalam menghubungkan pendidikan awal kanak-kanak dengan agenda kelestarian. Usaha memperkenalkan herba dan kepentingan alam semula jadi sejak usia awal diharapkan dapat menyemai rasa cinta terhadap alam sekitar, menghargai warisan tumbuhan tempatan serta membentuk amalan kehidupan yang lebih lestari.
Sesungguhnya, pendidikan tentang kelestarian tidak perlu bermula dengan perkara yang kompleks. Ia boleh dimulakan melalui pengalaman mudah seperti mengenali sehelai daun, menghidu aroma herba, memahami kegunaan tumbuhan dan belajar menjaga sebuah pokok. Daripada pengalaman kecil inilah diharapkan lahir generasi yang lebih prihatin, bertanggungjawab dan mempunyai komitmen terhadap kelestarian bumi. Kenali Herba, Cintai Alam, Lestarikan Masa Hadapan.