TANJONG MALIM, 10 Julai 2026 – Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI) menerusi Pusat Kajian Inklusif bagi Komuniti dan Orang Kurang Upaya (CIRCLE) telah mengadakan perbincangan strategik bersama PETRONAS bagi meneroka peluang kerjasama dalam memperkukuh ekosistem neurodiversiti, khususnya berkaitan latihan industri, transisi pendidikan-ke-pekerjaan dan penyediaan peluang pekerjaan yang lebih inklusif kepada individu neurodivergen.
Perbincangan tersebut memberi tumpuan kepada inisiatif NADINE – Neurodiversity Action for Development, Inclusion and Network Empowerment, sebuah platform yang dicadangkan untuk menghimpunkan industri, institusi pengajian tinggi, agensi kerajaan, pertubuhan masyarakat sivil dan penyedia perkhidmatan dalam satu ekosistem kerjasama yang lebih tersusun.
NADINE dibangunkan sebagai platform yang menyokong pembangunan laluan pekerjaan inklusif dan mampan untuk bakat neurodivergen. Platform ini turut memberi penekanan kepada aspek kesiapsiagaan organisasi, sokongan transisi, pembangunan kapasiti, penyelidikan, advokasi dasar serta perkongsian sumber dan kepakaran antara rakan strategik.
Perbincangan ini juga menekankan bahawa ekosistem neurodiversiti di Malaysia mempunyai pelbagai inisiatif yang baik, namun masih bergerak secara berasingan antara sektor pendidikan, pekerjaan, sosial dan perkhidmatan sokongan. Keadaan ini menyebabkan laluan pelajar neurodivergen daripada institusi pendidikan ke latihan industri dan alam pekerjaan belum diselaraskan secara menyeluruh.
Antara cabaran yang dikenal pasti termasuk kekurangan model sokongan yang berstruktur, ketidakseragaman perkhidmatan job coaching, jurang antara pedagogi inklusif dengan jangkaan tempat kerja, keterbatasan kepakaran tempatan serta kekurangan data berkaitan keperluan dan pengalaman sebenar pekerja neurodivergen.
Sehubungan itu, kerjasama rentas sektor dilihat penting bagi memastikan individu neurodivergen tidak hanya mendapat akses kepada pendidikan, tetapi turut memperoleh peluang latihan, sokongan dan pekerjaan yang bersesuaian dengan kekuatan serta keperluan mereka.
Dalam ekosistem tersebut, institusi pengajian tinggi memainkan peranan penting sebagai penghubung antara pendidikan dan pekerjaan. Universiti bukan sahaja menyediakan pengetahuan dan kemahiran akademik, malah bertanggungjawab membangunkan kesiapsiagaan kerjaya, kemahiran sosial, advokasi kendiri dan keupayaan pelajar menyesuaikan diri dengan keperluan tempat kerja.
Universiti juga boleh membantu industri memahami bentuk pelarasan munasabah, komunikasi yang jelas, reka bentuk tugasan yang bersesuaian serta amalan penyeliaan inklusif. Kerjasama ini penting bagi memastikan latihan industri tidak sekadar memenuhi keperluan akademik, tetapi menjadi laluan sebenar kepada pekerjaan yang bermakna.
Perbincangan turut mencadangkan supaya pemetaan berkaitan sokongan neurodiversiti di universiti dilaksanakan secara lebih sistematik. Pemetaan ini boleh merangkumi bilangan pelajar neurodivergen, bidang pengajian, bentuk sokongan yang disediakan, keperluan latihan industri, kepakaran universiti dan potensi kerjasama bersama majikan serta penyedia perkhidmatan.
Melalui pemetaan tersebut, bakal pelajar dan keluarga juga boleh memperoleh maklumat yang lebih jelas berkaitan keupayaan universiti dalam menyediakan persekitaran pembelajaran yang inklusif. Pada masa yang sama, pihak industri dapat mengenal pasti sumber bakat dan bidang kemahiran yang sesuai dengan keperluan organisasi.
CIRCLE UPSI berpotensi memainkan peranan strategik dalam usaha ini melalui kepakaran dalam pendidikan inklusif, pembangunan komuniti, transisi pendidikan-ke-pekerjaan, penyelidikan gunaan dan advokasi dasar.
Sebagai pusat kecemerlangan yang memberi tumpuan kepada komuniti dan ketidakupayaan, CIRCLE boleh menyumbang melalui pembangunan model transisi, modul latihan kepada majikan, penyelidikan berasaskan pengalaman sebenar, penilaian impak dan pembangunan kapasiti penyedia perkhidmatan.
CIRCLE juga boleh menjadi titik temu antara universiti, agensi kerajaan, industri dan komuniti. Melalui peranan tersebut, penyelidikan yang dijalankan tidak hanya diterbitkan secara akademik, tetapi diterjemahkan kepada garis panduan, latihan, intervensi, alat penilaian dan cadangan dasar yang boleh digunakan di lapangan.
Antara peluang kerjasama yang boleh diteroka termasuk pembangunan program latihan industri inklusif, penyediaan khidmat job coach, latihan kepada penyelia industri, pembangunan portfolio kompetensi pelajar serta kajian berkaitan kesiapsiagaan majikan dalam menerima pekerja neurodivergen.
Satu projek rintis juga boleh dibangunkan bagi menghubungkan pelajar neurodivergen UPSI dengan rakan industri NADINE. Projek tersebut boleh melibatkan proses saringan kekuatan, pemadanan latihan industri, latihan kepada majikan, sokongan semasa penempatan dan pemantauan hasil selepas tamat latihan.
Pendekatan ini membolehkan semua pihak memperoleh manfaat. Pelajar mendapat pengalaman kerja sebenar, industri memperoleh akses kepada bakat yang pelbagai, manakala universiti dapat menilai keberkesanan sistem sokongan yang dilaksanakan.
Selain itu, pengalaman PETRONAS dalam menyediakan latihan dan peluang kepada bakat neurodivergen menunjukkan bahawa penglibatan individu neurodivergen boleh membantu organisasi membina komunikasi yang lebih jelas, meningkatkan empati pasukan, menghargai kepelbagaian pemikiran dan mengukuhkan amalan kepimpinan inklusif.
Pengalaman tersebut turut menunjukkan bahawa pekerja neurodivergen mampu menyumbang melalui kreativiti, ketelitian, pemikiran berbeza dan penyelesaian masalah, sekiranya diberikan sokongan dan penyesuaian yang bersesuaian.
Dalam konteks dasar, kerjasama universiti, industri dan agensi kerajaan boleh membantu menghasilkan cadangan yang lebih berasaskan bukti. Data daripada latihan industri, pengalaman majikan dan maklum balas individu neurodivergen boleh digunakan untuk menambah baik insentif, garis panduan dan strategi pekerjaan inklusif.
Penyedia perkhidmatan dan pertubuhan masyarakat sivil pula memainkan peranan dalam menyediakan sokongan transisi, job coaching, latihan kemahiran, advokasi komuniti dan bantuan kepada majikan. Penglibatan mereka penting bagi memastikan sokongan kepada individu neurodivergen berterusan selepas tamat pengajian.
Perbincangan ini mencerminkan keperluan untuk beralih daripada pendekatan berasaskan kesedaran semata-mata kepada pelaksanaan yang lebih nyata, terukur dan mampan. Kejayaan agenda neurodiversiti memerlukan struktur tadbir urus, indikator impak, perkongsian sumber serta tanggungjawab yang jelas antara semua pihak.
Antara langkah susulan yang boleh diberi perhatian termasuk mengenal pasti bidang pengajian yang sesuai untuk latihan industri, membangunkan projek rintis bersama rakan industri, melaksanakan kajian neurodiversiti di tempat kerja dan menyediakan cadangan kepada Kementerian Pendidikan Tinggi.
Melalui penglibatan dalam agenda NADINE, CIRCLE UPSI berpeluang memperkukuh visibilitinya sebagai hab penyelidikan, latihan dan pembangunan amalan neuroinklusif. Penglibatan ini juga boleh meningkatkan kedudukan UPSI sebagai institusi pendidikan yang bukan sahaja melahirkan graduan, tetapi turut membina laluan transisi dan pekerjaan yang lebih inklusif.
Kerjasama strategik ini diharapkan dapat mewujudkan titik temu yang lebih kukuh antara pendidikan, industri, kerajaan dan komuniti dalam menyokong bakat neurodivergen.
Dengan pendekatan yang bersepadu dan berasaskan bukti, inisiatif ini berpotensi menyumbang kepada pembangunan tenaga kerja yang lebih pelbagai, produktif dan inklusif, selaras dengan aspirasi negara untuk memastikan tiada individu tercicir daripada peluang pembangunan dan pekerjaan.